Verslag van een succesvolle APELL 2026 conferentie in Utrecht

Op dinsdag 30 juni 2026 had DOSBA de eer om de jaarlijkse APELL-conferentie te hosten. APELL is de Europese parapluvereniging van nationale brancheorganisaties zoals DOSBA en telt momenteel leden in Nederland, Duitsland, Frankrijk, Finland, Denemarken, Portugal, Zweden, Italië, Letland en Zwitserland. 

De dag begon met de algemene ledenvergadering van APELL. Tijdens deze ALV werd het bestuur herkozen, Ronny Lam namens DOSBA. 

Na deze formele aftrap gingen de deuren open voor de conferentie. De dag stond onder leiding van Emiel Brok. Sebastian Raible, managing director van APELL opende met een overzicht van de successen die APELL en de open source-sector de afgelopen tijd in Europa hebben geboekt. Open source staat inmiddels stevig op de Europese agenda en leeft meer dan ooit. Zo heeft APELL zelfs een voetnoot gekregen in de onlangs gepresenteerde Europese Open Source Strategy.

De keynote werd verzorgd door Laurent Rojey, Director van de Digital Commons EDIC, het European Digital Infrastructure Consortium dat door de lidstaten is opgericht om Digital Commons duurzaam te verankeren in Europa. Open source en digitale soevereiniteit staan daarbij hoog op de agenda. 

Vervolgens gaf Jean-Luc Dorel van DG CONNECT van de Europese Commissie een overzicht van het EU Tech Sovereignty Package, dat enkele weken geleden werd gepresenteerd. Daarin zijn onder meer de Chips Act 2.0, de Cloud and AI Development Act (CADA) en de Open Source Strategy opgenomen. Hij liet zien wat deze ontwikkelingen voor Europa betekenen en welke financiering daarbij beschikbaar is of nog wordt verwacht. Samen met Æva Black, founder van Null Point Studio, sloot hij af met een panelgesprek over de kansen en uitdagingen waar Europa momenteel voor staat.

Astor Nummelin Carlberg, Director Open Source Sovereignty bij SUSE, hield een krachtig pleidooi voor meer samenwerking binnen de Europese open source-industrie en voor het uitdragen van één gezamenlijke, sterke boodschap. Daarbij trok hij de vergelijking met de defensie-industrie, die met een fractie van het budget dat Big Tech in Europa aan lobby besteedt al veel heeft weten te bereiken. Volgens hem kan de open source-sector door vergelijkbaar samen te werken haar positie in Europa aanzienlijk versterken.

Gina Plat, Program Manager OSPO bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, liet zien welke successen open source in Nederland al boekt. Zo vertelde zij over Mijn Bureau, een suite van open source desktopapplicaties voor documenten, spreadsheets en videobellen, die samen met onder andere Duitsland en Frankrijk wordt ontwikkeld. Ook ging zij in op het succes van code.overheid.nl, een Git-alternatief waarop open source-projecten van de overheid worden gedeeld, en op de pilots met Linux-laptops die binnenkort van start gaan.

Anais Concepcion, CEO van Grist Labs, brak een lans voor samenwerking met bedrijven die daadwerkelijk bijdragen aan de open source-gemeenschap: organisaties die actief meebouwen aan projecten, code teruggeven of op andere manieren bijdragen. Zij pleitte voor een openbare directory waarin zichtbaar wordt welke bedrijven op betekenisvolle wijze bijdragen. Volgens haar zouden inkopers juist met die partijen zaken moeten doen, en niet met de zogenoemde free riders.

Matthew Hodgson, CEO/CTO van Element en projectleider van Matrix, deelde zijn ervaringen met het vermarkten van open source-producten in Europa. 

David Walter, Vice President van ownCloud, stelde de vraag waarom Europa miljarden uitgeeft aan software uit het buitenland, terwijl Europa beschikt over miljoenen open source-ontwikkelaars. Volgens hem kunnen organisaties daar vandaag al iets aan doen door bewust voor open source te kiezen, ontwikkelaars in dienst te nemen en actief bij te dragen aan de software die zij gebruiken. Met een OSPO en eventueel stewardship kunnen volgens hem grote stappen worden gezet.

Philipp Olbrich, Advisor International Digital Policy bij GIZ, deelde voorbeelden van de rol die open source en open source AI-modellen kunnen spelen in samenwerking met opkomende markten en in bredere ontwikkelingsvraagstukken.

Jutta Horstmann, Co-CEO van de Heinlein Group, maakte een vergelijking tussen lobbyen voor open source in Europa en voetbal, misschien niet de meest gelukkige vergelijking, gezien de recente uitslagen op het wereldkampioenschap, maar wel een treffende. Volgens haar moet een relatief kleine groep lobbyisten, onder wie onze eigen Sebastian, nauw samenwerken om open source stevig in de Europese beleidsvorming te verankeren. Daarbij gaat het er niet alleen om de bal goed voor het doel te krijgen, maar vooral ook om af te maken. Extra versterking is daarbij welkom, mits die goed wordt ondersteund.

Na een aantal werkgroepen werd de dag afgesloten door Nick Veenhof, Director bij GitLab. Hij vertelde hoe hij AI zowel persoonlijk als binnen GitLab inzet. Verantwoord gebruik van AI blijft volgens hem een uitdaging: je moet het niet volledig zelfstandig zijn gang laten gaan. Tegelijkertijd levert het hem en zijn collega’s veel tijdwinst op en ziet hij de kwaliteit van het werk toenemen.

De conclusie van de dag was helder: open source-beleid en -adoptie zijn in Europa duidelijk in opmars en lijken steeds meer momentum te krijgen. We zien niet alleen meer pilots, maar vooral ook meer concrete implementaties van open source-oplossingen. Bovendien wordt open source steeds vaker een expliciete eis in aanbestedingen. En om Jutta’s woorden nog één keer te gebruiken: nu is het tijd om te scoren.